S¹d Królestwa w Wydziale III Karnym w sk³adzie: Przewodnicz¹cy: SSK król senior Edward Artur
po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 24 stycznia – 10 lutego 2010 roku
sprawy SK 2010/1/Kr
z oskar¿enia: Prokuratora Generalnego Królestwa
przeciwko: królowi seniorowi Paw³owi
oskar¿onemu o to, ¿e:
w dniu 23 czerwca 2009 godz. 12:05 na forum Listy Dyskusyjnej
Królestwa Dreamlandu u¿y³ umyœlnie s³ów powszechnie uznawanych za
wulgarne, tj. o czyn z art. 41 kk.
na skutek apelacji oskar¿yciela od wyroku S¹du Prowincji z dnia 18 stycznia 2010 roku w sprawie SP VIII/2009
orzeka, co nastêpuje:
I. Uchyla zaskar¿ony wyrok i przekazuje sprawê do ponownego
rozpoznania w I instancji S¹dowi Prowincji.
II. Nakazuje rozstrzygn¹æ o kosztach postêpowania apelacyjnego przy
ponownym rozpoznaniu sprawy.
III. Stwierdza prawomocnoœæ niniejszego orzeczenia z chwil¹ urzêdowego
og³oszenia.
UZASADNIENIE
(1)
Pe³en zapis przebiegu rozprawy dostêpny jest w Pa³acu Sprawiedliwoœci
- Sala Rozpraw Wydzia³u III Karnego.
(2)
Zaskar¿onym wyrokiem S¹d Prowincji jako S¹d I instancji uniewinni³
oskar¿onego od zarzucanego mu czynu oraz rozstrzygn¹³ o kosztach
procesu, obci¹¿aj¹c nimi oskar¿yciela. S¹d I instancji powo³a³ siê tu
na art. 8 ust. 2 Kodeksu karnego – stwierdzaj¹c brak szkodliwoœci
spo³ecznej czynu oskar¿onego. S¹d stwierdzi³ w zaskar¿onym wyroku brak
szkodliwoœci spo³ecznej czynu podnosz¹c, ¿e Moderator Listy
Dyskusyjnej Królestwa nie zareagowa³ na czyn. Dodatkowo przekonanie o
braku szkodliwoœci spo³ecznej czynu wywiód³ tak¿e z braku reakcji
innych subskrybentów Listy. S¹d I instancji wskaza³ równie¿ brak
numeru porz¹dkowego wskazywanej w akcie oskar¿enia wiadomoœci z Listy
Dyskusyjnej Królestwa Dreamlandu.
(3)
W swojej apelacji oskar¿yciel zarzuci³ wyrokowi w pierwszej kolejnoœci
fakt, ¿e S¹d I instancji nadmiern¹ wagê uzasadniaj¹c zaskar¿ony wyrok
przy³o¿y³ do faktu niedostatku formalnego w postaci braku numeru
porz¹dkowego wiadomoœci z Listy Dyskusyjnej Królestwa Dreamlandu.
Oskar¿yciel pos³u¿y³ siê w tym kontekœcie nawet stwierdzeniem "z³a
wola sk³adu orzekaj¹cego". Oskar¿yciel zarzuci³ wyrokowi tak¿e
faworyzowanie jednej strony postêpowania s¹dowego – oskar¿onego – co,
zdaniem oskar¿yciela, przejawi³o siê choæby w treœci zaskar¿onego
orzeczenia (skrótowe przedstawienie aktu oskar¿enia, ze wskazaniem
usterki formalnej - pkt 2 uzasadnienia - wobec bardziej rozbudowanego
streszczenia stanowiska oskar¿onego – pkt 3 tego uzasadnienia). W
dalszej kolejnoœci oskar¿yciel publiczny wskaza³ równie¿, ¿e
zaskar¿ony wyrok oparto na nieznanej orzecznictwu zasadzie, jakoby o
naruszeniu art. 41 k.k. i szkodliwoœci spo³ecznej takiego czynu mia³a
œwiadczyæ reakcja organu administracyjnego w postaci Moderatora Listy
Dyskusyjnej, a tak¿e reakcja subskrybentów Listy Dyskusyjnej
Królestwa. Na tych podstawach apeluj¹cy oskar¿yciel wniós³ o uchylenie
zaskar¿anego wyroku.
(4)
W dniu 26 stycznia 2010 roku oskar¿ony z³o¿y³ odpowiedŸ na apelacjê.
Jego zdaniem nie jest zadaniem S¹du apelacyjnego rozwa¿anie zasadnoœci
wskazania przez S¹d I instancji w uzasadnieniu zaskar¿anego wyroku
usterki formalnej w postaci braku numeru porz¹dkowego wiadomoœci listy
dyskusyjnej. Podniós³ tu, ¿e skoro S¹d I instancji ani nie wezwa³ do
uzupe³nienia braków formalnych, ani nie odrzuci³ pisma procesowego na
etapie wstêpnym, to wada ta nie mia³a dla S¹du orzekaj¹cego w I
instancji istotnego znaczenia przy wydawaniu orzeczenia. Odniós³ siê
równie¿ do kwestii szkodliwoœci spo³ecznej czynu w taki sposób, ¿e
zwróci³ uwagê na brak wyjaœnienia prokuratora w przedmiocie argumentów
przemawiaj¹cych za uznaniem czynu jako posiadaj¹cego wysok¹
szkodliwoœæ spo³eczn¹.
(5)
W dniu 28 stycznia 2010 roku oskar¿yciel z³o¿y³ oœwiadczenie koñcowe w
sprawie. Podtrzyma³ w nim dotychczasowe oœwiadczenia i odniós³ siê do
treœci odpowiedzi na apelacjê oskar¿onego. Podniós³ w tym zakresie, ¿e
to s¹d jest w³adny do wymiaru szkodliwoœci spo³ecznej i S¹d I
instancji powinien to uczyniæ opieraj¹c siê na zasadniczo innych
przes³ankach ni¿ te przedstawione w zaskar¿onym wyroku
uniewinniaj¹cym.
(6)
Oskar¿ony nie z³o¿y³ oœwiadczenia koñcowego w sprawie.
(7)
Maj¹c na uwadze zgromadzony w toku ca³ego przewodu materia³ procesowy
oraz obowi¹zuj¹ce prawo zwa¿ono, co nastêpuje:
(7.A)
Przede wszystkim odnieœæ siê nale¿y do sporu o ocenê stopnia
spo³ecznej szkodliwoœci czynu. S¹d Królestwa jako s¹d II instancji
ponownie przypomina, ¿e bez zasadniczego znaczenia dla oceny
spo³ecznej szkodliwoœci czynu naruszaj¹cego art. 41 k.k. pozostaje
reakcja lub brak tej reakcji ze strony organów administracji (w tym
przypadku – Moderatora Listy Dyskusyjnej Królestwa), jak i
subskrybentów Listy Dyskusyjnej. S¹d Królestwa podnosi³ ju¿, ¿e:
"Spo³eczna szkodliwoœæ czynu to czynnik maj¹cy na wzglêdzie równie¿
dobra tego rodzaju jak porz¹dek publiczny, bezpieczeñstwo powszechne,
ogólnie przyjête regu³y moralne, a wiêc dobra o charakterze
abstrakcyjnym, niezwi¹zane z jak¹kolwiek osob¹ fizyczn¹ czy prawn¹,
choæ niew¹tpliwie godne ochrony z uwagi na interes publiczny. Fakt i¿
nikt nie zareagowa³ na wypowiedzi, nie przes¹dza sam w sobie, ¿e
spo³eczna szkodliwoœæ czynu jest znikoma" , a tak¿e: "S¹dy s¹
niezale¿ne od innych w³adz i ci¹¿y na nich obowi¹zek samodzielnego
ustalenia faktów. Inercja organów administracyjnych w tym zakresie nie
jest w ¿adnym stopniu wi¹¿¹ca dla s¹dów." (W SK 2009/16/Kr, uzas. pkt.
7.D i 7.E).
(7.B)
Ju¿ z tych powodów zaskar¿ony wyrok nie mo¿e siê ostaæ. Treœæ
uzasadnienia tego wyroku nie wskazuje bowiem w ¿aden sposób, by w
ocenie S¹du I instancji jakiekolwiek inne wzglêdy poza b³êdnie
ocenion¹ szkodliwoœci¹ spo³eczn¹ zawa¿y³y na rozstrzygniêciu.
Zastosowanie na tych podstawach przez S¹d I instancji art. 8 ust. 2
Kodeksu karnego nie jest zdaniem S¹du apelacyjnego w sposób oczywisty
b³êdne (innymi s³owy – S¹d apelacyjny nie wyklucza, ¿e szkodliwoœæ
spo³eczna czynu mog³a byæ znikoma), natomiast w tym wypadku z ca³¹
pewnoœci¹ oparte na niew³aœciwych przes³ankach. S¹d apelacyjny nie
bêdzie natomiast bada³ sprawy merytorycznie i dokonywa³ ponownej oceny
szkodliwoœci spo³ecznej czynu, jako ¿e ta powinna dokonaæ siê w I
instancji dla ochrony zasady sprawiedliwego procesu i instancyjnoœci
postêpowania.
(7.C)
Nie oznacza to jednak, by S¹d apelacyjny nie przyzna³ oskar¿onemu
racji przynajmniej w tym zakresie, w jakim ten w swej odpowiedzi na
apelacjê z dnia 26 stycznia 2010 roku wskazuje, ¿e oskar¿yciel
publiczny powinien do³o¿yæ wiêkszej starannoœci w dowiedzeniu przed
s¹dem s³usznoœci swojej oceny szkodliwoœci spo³ecznej czynu. Racjê ma
bowiem wprawdzie oskar¿yciel, ¿e to do s¹du a nie prokuratora nale¿y
ostateczna ocena tej szkodliwoœci – ale oskar¿yciel powinien wzi¹æ na
siebie obowi¹zek przedstawienia swoich racji przemawiaj¹cych za ocen¹.
W ¿adnej mierze brak takiej oceny ze strony oskar¿aj¹cego prokuratora
nie mo¿e byæ jednak wy³¹czn¹ podstaw¹ uniewinnienia, umorzenia
postêpowania czy jakichkolwiek innych czynnoœci dokonywanych przez s¹d
z korzyœci¹ dla oskar¿onego. Przedstawienie wyczerpuj¹cej argumentacji
za ocen¹ szkodliwoœci spo³ecznej przez prokuratora pozwala w ka¿dym
razie, w ramach zasady kontradyktoryjnoœci procesu, na trafniejsze
rozstrzygniêcie poprzez umo¿liwienie merytorycznego sporu miêdzy
stronami przed s¹dem i precyzyjne przedstawienie ich stanowisk
procesowych.
(7.D)
Istotnym, jak wynika z treœci apelacji, zarzutem Prokuratora
Generalnego wobec zaskar¿anego orzeczenia by³o tak¿e to, ¿e S¹d I
instancji dwukrotnie w przedmiotowym orzeczeniu zwróci³ uwagê na
usterkê formaln¹ w postaci niewskazania numeru porz¹dkowego wiadomoœci
w archiwum Listy Dyskusyjnej Królestwa Dreamlandu. Prokurator
Generalny na tej podstawie wnosi, po pierwsze, ¿e rzeczone
stwierdzenie istnienia usterki przez S¹d I instancji nale¿y – zgodnie
z treœci¹ uzasadnienia – uznaæ za przes³ankê do wyroku
uniewinniaj¹cego, a po drugie, ¿e taki pietyzm sk³adu orzekaj¹cego
S¹du I instancji œwiadczy "jeœli nie o próbie odrzucenia aktu
oskar¿enia, to co najmniej o z³ej woli sk³adu orzekaj¹cego, który
odchodzi od bezstronnego i fachowego orzekania w sprawie na rzecz
publicystycznej polemiki z aktem oskar¿enia". Odnosz¹c siê do
pierwszego argumentu, S¹d apelacyjny stwierdza, ¿e istotnie S¹d I
instancji poœwiêci³ kwestii rzeczonej usterki formalnej w niezbyt
obszernym uzasadnieniu wyroku na tyle du¿o uwagi, ¿e mo¿na odnieœæ
wra¿enie, i¿ by³a to jedna z przes³anek przemawiaj¹cych za wyrokiem
uniewinniaj¹cym. Tak¹ przes³ank¹ oczywiœcie tego rodzaju usterka byæ
nie mo¿e. S¹d apelacyjny przyznaje tu racjê apeluj¹cemu
oskar¿ycielowi.
Z drugiej strony S¹d apelacyjny pragnie wyraziæ swoje zaniepokojenie
zarzucaniem sk³adu orzekaj¹cemu I instancji "z³ej woli". Prokurator
Generalny Królestwa Dreamlandu powinien trzymaæ nerwy na wodzy tak¿e
wówczas, gdy przegrywa przed s¹dem, a uzasadnienie tego wyroku wydaje
mu siê zupe³nie nie do przyjêcia. Jeœli Prokurator posiada jednak¿e
dowody lub wystarczaj¹co uprawdopodobnione przekonanie, ¿e sk³ad
orzekaj¹cy I instancji wykazywa³ siê "z³¹ wol¹", to z³o¿yæ powinien
odpowiednie pismo, którego celem by³oby wszczêcie postêpowania
dyscyplinarnego. W przeciwnym wypadku ryzykuje odpowiedzialnoœci¹ za
obrazê s¹du – i o tym równie¿ powinien pamiêtaæ.
(7.E)
S¹d apelacyjny w zwi¹zku z powy¿szym uchyla zaskar¿ony wyrok i
przekazuje sprawê do ponownego rozpoznania S¹dowi I instancji. Uwa¿ni
obserwatorzy zapewne zwróc¹ uwagê, ¿e w sprawie SK 2009/16/Kr w
podobnych okolicznoœciach faktycznych S¹d apelacyjny w innym sk³adzie
zdecydowa³ siê na uniewinnienie bez zwracania do ponownego
rozpoznania. S¹d apelacyjny w tej sprawie nie mo¿e jednak uczyniæ nic
poza zwrotem do ponownego rozpoznania z racji tego, ¿e uzasadnienie
zaskar¿onego wyroku S¹du I instancji nie osta³o siê w ca³oœci.
Zwracaj¹c sprawê do ponownego rozpoznania, S¹d apelacyjny zdaje sobie
jednoczeœnie sprawê, i¿ ryzykuje w ten sposób dotkliw¹ przewlek³oœci¹
postêpowania, które ju¿ w tym momencie trwa zbyt d³ugo, tak¿e ze
wzglêdu na podyktowan¹ si³¹ wy¿sz¹ przerwê w pracy S¹du apelacyjnego.
Jednak¿e wartoœæ w postaci trafnego rozstrzygniêcia sprawy w sposób
jednoznaczny przewa¿a nad wartoœci¹ w postaci rozstrzygniêcia sprawy w
nie budz¹cym w¹tpliwoœci terminie.
(7.F)
Rozpoznaj¹c ponownie sprawê, S¹d I instancji przede wszystkim wyznaczy
stronom czas na zajêcie stanowisk w sprawie i poprowadzi postêpowanie,
przy czym dla unikniêcia przewlek³oœci postêpowania bêdzie korzysta³ z
mo¿liwoœci wyznaczania terminów mo¿liwie krótkich, nie krótszych
jednak ani¿eli 3 dni - i przy zwa¿eniu trudnoœci i d³ugotrwa³oœci,
jaka mo¿e wi¹zaæ siê z czynnoœciami, którym wyznaczono termin.
Orzekaj¹c, S¹d I instancji zwróci szczególn¹ uwagê na prawid³ow¹ ocenê
szkodliwoœci spo³ecznej czynu, uwzglêdniaj¹c dotychczasowe
dreamlandzkie orzecznictwo, przede wszystkim uzasadnienie do orzeczeñ
koñcz¹cych postêpowanie w sprawach SK 2009/5/Kr oraz SK 2009/16/Kr.
W wyroku koñcz¹cym postêpowanie w sprawie S¹d pierwszej instancji
rozstrzygnie równie¿ o kosztach niniejszego postêpowania apelacyjnego.
Ponadto w razie ewentualnych w¹tpliwoœci co do prawa rozwa¿y, czy nie jest zasadnym skorzystanie z instytucji pytania prawnego.
(-) prof. jur. net. król senior Edward Artur, SSK
This archive was generated by hypermail 2.4.0 : Fri 10 Jan 2020 - 23:10:06 CET