Sąd Królestwa w Wydziale V Prezydialnym w pełnym składzie: Przewodniczący: Jego Królewska Mość Edward I Artur, Członek: Sędzia SK dr jur. net. Mateusz Conroy wicehrabia Shakur;
po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 19 stycznia - 29 stycznia 2009 roku;
sprawy SK 2009/4/P [KWK];
z pytania prawnego: Komisji Wyborczej Królestwa;
o treści:
1. Czy Komisja Wyborcza Królestwa po zarejestrowaniu kandydatów ma prawo
wykluczać ich z listy, jeśli zajdą przesłanki uniemożliwiające ich
kandydowanie w wyborach?
2. Czy Komisja Wyborcza Królestwa może przerwać procedurę wyborczą w
przypadku, gdy wszyscy kandydaci zostali wyrejestrowani?
3. Czy w razie przerwania wyborów z powodu braku kandydatów Komisja
Wyborcza Królestwa mocą własnej decyzji powtarza procedurę wyborczą?
uchwala, co następuje:
I. Przewodniczący Komisji Wyborczej Królestwa ogłasza o niemożności
kandydowania kandydatów zgłoszonych i zarejestrowanych, jeśli zajdą
przesłanki uniemożliwiające ubieganie się przez nich o mandat poselski.
II. Komisja Wyborcza Królestwa obwieszcza o przerwaniu procedury
wyborczej w przypadku, gdy ogłoszono o niemożności kandydowania
wszystkich zgłoszonych kandydatów.
III. Komisja Wyborcza Królestwa podejmuje wszelkie konieczne środki
umożliwiające zakończenie ogłoszonych wyborów i ukonstytuowanie się Izby
Poselskiej w nowym składzie, w tym może powtórzyć konieczne etapy
procedury wyborczej, jeśli jest to niezbędne dla przeprowadzenia
ogłoszonych wyborów.
IV. Zasądza od Skarbu Królestwa-Sądu Królestwa na rzecz Komisji
Wyborczej Królestwa kwotę 1.000 D.
UZASADNIENIE
(1)
Pełen zapis przebiegu rozprawy dostępny jest w Pałacu Sprawiedliwości,
Wydziale V Prezydialnym Sądu Królestwa
(http://www.dreamland.net.pl/sk/viewtopic.php?f=13&t=110).
(2)
Przewodniczący Komisji Wyborczej Królestwa (dalej: Komisja),
reprezentujący w tej sprawie Komisję, w uzasadnieniu wniosku o odpowiedź
z pytania prawnego podniósł, że odpowiedzi na wszystkie trzy pytania
winny być jego zdaniem twierdzące. Przywołał tu konstrukcję
niezawisłości komisarzy wyborczych (art. 6 ust. 1 ustawy federalnej z
dn. 14 września 2002 roku o Izbie Poselskiej, BPSK Nr 142, dalej: ufoip)
oraz względy pragmatyczne - nieprzerwanie procedury wyborczej w
przypadku utraty biernego prawa wyborczego przez wszystkich kandydatów
doprowadziłoby do kuriozalnej sytuacji, gdy wybory byłyby kontynuowane
mimo oczywistego finału w postaci ich unieważnienia.
(3)
Interweniujący w sprawie Prokurator Generalny Królestwa działający jako
rzecznik interesu publicznego pismem z dnia 27 stycznia 2009 roku
zwrócił uwagę, że senator (nie posiadający biernego prawa wyborczego)
wprawdzie rzeczywiście nie może być kandydatem na posła, ale to nie
Komisja, a Przewodniczący Komisji dokonuje jego wyrejestrowania. Pogląd
taki wywiódł per analogiam z art. 8 ust. 3 ufoip, zgodnie z którym to
Przewodniczący Komisji odmawia zarejestrowania kandydata nie
posiadającego biernego prawa wyborczego albo "co do którego zachodzi
uzasadnione podejrzenie, że jego kandydatura stoi w sprzeczności z art.
18 Konstytucji Królestwa".
Prokurator Generalny Królestwa zgodził się ze stanowiskiem
Przewodniczącego Komisji w zakresie pozytywnego rozstrzygnięcia kwestii
czy istnieje możliwość przerwania przez Komisję procedury wyborczej.
Odnosząc się do pytania trzeciego Prokurator Generalny stwierdził, że
Komisja nie może mocą własnej decyzji powtarzać procedury wyborczej,
jako że przeprowadza wybory tylko w oparciu o odpowiednie postanowienie
królewskie: "Tryb wyborczy powinien być przeprowadzony od początku,
czyli od wydania nowego postanowienia, na podstawie którego Komisja
będzie przeprowadzać nowe wybory".
(4)
Mając na względzie zgromadzony w toku rozprawy materiał procesowy oraz
obowiązujące prawo Sąd Królestwa zważył, co następuje:
(4.A.)
W kwestii pytania pierwszego uczestnicy postępowania w przedmiotowej
sprawie - zarówno Przewodniczący Komisji-Wnioskodawca, jak i Prokurator
Generalny Królestwa-rzecznik interesu publicznego - podzielają zdanie,
że kandydaci, którzy po zarejestrowaniu utracili bierne prawo wyborcze,
powinni być wyrejestrowywani. Uczestnicy różnią się tu jedynie co do
organu uprawnionego do podjęcia takiej decyzji: Przewodniczący Komisji
wskazuje, że jest to Komisja, zaś Prokurator Generalny, że właśnie
Przewodniczący Komisji. Sąd nie podziela w pełni w żadnego z
przedstawionych poglądów.
Art. 8 ust. 2 ufoip wylicza warunki, jakie musi spełnić osoba, by
kandydować w wyborach do Izby Poselskiej: być obywatelem Królestwa co
najmniej od dnia poprzedzającego ogłoszenie postanowienia o
przeprowadzeniu wyborów, korzystać w pełni z praw publicznych, nie
sprawować urzędu senatora Królestwa. Warunki te, jak wynika z treści
przepisu, muszą być spełnione kumulatywnie i oczywiście niewłaściwe
byłoby odczytanie takiej woli ustawodawcy, jakoby w ogóle dopuszczał on
kandydowanie osoby, która nie spełnia choć jednego z warunków. Skoro
tak, to nawet po zarejestrowaniu kandydatów i formalnym ogłoszeniu ich
listy musi istnieć możliwość usunięcia ich z owej listy w razie zajścia
jednej z przesłanek ustawowych. Nie następuje to jednak, jak wywodzą
uczestnicy postępowania, w drodze decyzji. Nie ma tu najmniejszej sfery
dyskrecjonalności komisarzy wyborczych. Brak możności kandydowania osoby
nie spełniającej przesłanek wymienionych w art. 8 ust. 2 ufoip skutkuje
usunięciem jej z listy kandydatów ex lege. Akt wydany przez organ
administracji publicznej stwierdzający niemożność kandydowania nie ma
zatem charakteru konstytutywnego, a jedynie deklaratoryjny. Akt taki
musi być wydany przez Przewodniczącego Komisji, skoro to on rejestruje
kandydatów i ogłasza ich listę.
(4.B)
Sąd zwraca jednak uwagę, że uznanie kandydata za niespełniającego
niezbędnych warunków zawsze musi wynikać wprost z ustawy i nie jest
dopuszczalne rozszerzanie listy określonej w art. 2 ust. 8 i powoływanie
się na okoliczność niespełnienia przez kandydata innych warunków. W
szczególności skutku ex lege nie można wywodzić z warunkiem "zgodności
kandydatury z art. 18 Konstytucji Królestwa" (art. 8 ust. 3).
(4.C)
Sąd podkreśla i podziela w pełni stanowisko Sądu Królestwa wyrażone w
uzasadnieniu wyroku w sprawie 1/I/03 z wniosku Ł. Pietraczuka przeciwko
Koronie: "(...) należy przyjąć, iż takie ukształtowanie pozycji i zadań
Komisji wskazuje na traktowanie jej jako gwaranta prawidłowego
przeprowadzenia wyborów. Takie usytuowanie Komisji, czyniące ją
odpowiedzialną za zachowanie podstawowych reguł, siłą rzeczy musi być
traktowane jako upoważniające do podejmowania nadzwyczajnych środków w
nadzwyczajnych okolicznościach. To m.in. jest przyczyną zrównania - w
pewnym sensie - komisarzy z sędziami." (uzas. pkt 4). Stąd Komisja może
podejmować wszelkie zgodne z prawem działania służące realizacji tak
norm ustawowych, jak i konstytucyjnych - w szczególności art. 1 ust. 1
Konstytucji (zasada demokratyzacji) - także bezpośrednio na podstawie
art. 46 ust. 3 Konstytucji, tj. na podstawie zasad słuszności i
utrwalonych zwyczajów. Nie jest tu wiązana terminarzem ustalonym
postanowieniem królewskim, jeśli modyfikacja ustalonych nim terminów
jest niezbędna dla doprowadzenia do możliwie sprawnego ustanowienia Izby
Poselskiej, zgodnie z podstawowymi regułami wyrażonymi w ustawie.
(4.D)
Komisja przerywa wybory, jeśli wszyscy zgłoszeni kandydaci nie mogą
kandydować. Sąd podziela tu stanowisko obu uczestników postępowania.
Taka konstrukcja wynika już choćby, jak zauważa Przewodniczący Komisji,
z przesłanek racjonalnych - wszak jaskrawo kłóci się ze zdrowym
rozsądkiem przeprowadzanie wyborów bez kandydatów, a zgodnie z
przywoływanym art. 8 ust. 2 ufoip kandydowanie osób niespełniających
ustawowych warunków jest niemożliwe. Stąd przerwanie wyborów jest
jedynym racjonalnym rozwiązaniem, jakie może przyjąć Komisja w zakresie
swej roli w procesie wyborczym.
(4.E)
Jeśli chodzi o odpowiedź na pytanie trzecie, uczestnicy postępowania
prezentują odmienne punkty widzenia. Przewodniczący Komisji twierdzi, że
Komisja winna powtarzać proces wyborczy (Przewodniczący Komisji wyraźnie
ma tu na myśli cały proces wyborczy, nie zaś poszczególne jego etapy). Z
drugiej strony Prokurator Generalny Królestwa wyraża przekonanie, że
skoro wybory są przeprowadzane na podstawie postanowienia królewskiego,
to Komisja nie może ich powtarzać mocą własnej decyzji, a jedynie na
podstawie kolejnego wydanego postanowienia królewskiego.
Sąd w obecnym składzie uważa, że oba stanowiska są błędne. Przede
wszystkim, istotnie bez wątpienia wybory inicjowane są przez Króla (art.
7 ufoip), który dysponuje w tym zakresie prerogatywą wyłączną. Król
wydaje jednak rzeczone postanowienie w celu wykonania ustawy i w związku
z określonymi okolicznościami (upływem kadencji, wygaśnięciem mandatów).
Od tego momentu Komisja staje się - posługując się zwrotem użytym przez
Sąd Królestwa w sprawie 1/I/03 - "gwarantem prawidłowego przeprowadzenia
wyborów", przy czym bez wątpienia nie ma prawa wyborów odwołać. Na
gruncie ufoip w ogóle nie można mówić o instytucji odwołania wyborów,
które - raz ogłoszone - muszą się zakończyć wydaniem zaświadczeń
poselskich. Komisja może je jedynie przerwać dla poszanowania wymogów
ustawowych i zasad konstytucyjnych, z tych samych powodów może je
wznowić powtarzając niezbędne etapy, i nie jest to tego potrzebne
kolejne postanowienie królewskie. Sąd podkreśla, że Komisja jest
uprawniona nie tylko do powtarzania całej procedury wyborczej, ale wręcz
jedynie konkretnych jej etapów, jeśli to zapewni maksymalną realizację
norm konstytucyjnych i jak najlepszą realizację podstawowych reguł
wyrażonych w ustawie.
(4.F)
W razie przerwania wyborów ze względu na utratę prawa wybieralności
przez wszystkich kandydatów Komisja podejmuje kroki niezbędne do tego,
by wybory doszły do skutku w jak najszybszym, optymalnym czasie,
niekoniecznie nawet zgodnie z terminarzem wyborczym. Sąd zwraca jednak
uwagę, że Komisja musi precyzyjnie przewidywać kosekwencje swoich
działań, kompleksowo widzieć sprawy związane z przeprowadzanymi wyborami
i mieć na względzie bardzo szeroko pojęte dobro wyłanianej
demokratycznej reprezentacji obywateli Królestwa. Ogłoszenie o utracie
prawa wybieralności przez jednego z kandydatów na etapie poprzedzającym
głosowanie z wykorzystaniem formularza elektronicznego skutkuje zupełnie
inaczej niż ogłoszenie takie opublikowane podczas tego głosowania. Sąd w
obecnym składzie doszedł do konkluzji, że w drugim wypadku zaskakuje się
wyborców, wpływa się na wynik wyborów w sposób istotny zaburzając
strukturę oddanych głosów i osłabiając reprezentatywność wybranego w ten
sposób składu Izby Poselskiej. Stąd bez wątpienia Komisja powinna w
takim wypadku powtórzyć przynajmniej etap głosowania. Do sfery uznania
Komisji należy podejmowanie działań właściwych dla osiągnięcia
określonego ustawowo celu (ustanowienia demokratycznej reprezentacji
obywateli kolejnej kadencji, uzupełnienie jej składu) przy użyciu takich
środków, jakie są niezbędne.
(5)
O kosztach postępowania rozstrzygnięto uznając iż pytanie prawne było
istotne z punktu widzenia interesu publicznego.
Mając powyższe na uwadze, uchwalono jak w sentencji.
(-) Edward I Artur, R.
(-) Mateusz Conroy wicehrabia Shakur
This archive was generated by hypermail 2.4.0 : Fri 10 Jan 2020 - 23:10:05 CET